diagnoza i leczenie

Przed posta­wie­niem pacjentce dia­gnozy vulvo­dy­nii lekarz spe­cja­li­zu­jący się w tej dzie­dzi­nie zbiera dokładne infor­ma­cje na temat histo­rii jej (czę­sto wie­lo­let­niej) cho­roby. Istotne są różne szcze­góły doty­czące obja­wów, aktyw­no­ści sek­su­al­nej, higieny, innych medycz­nych pro­ble­mów, przyj­mo­wa­nych leków itp. Następ­nie lekarz bada vulvę, pochwę oraz wydzie­linę z pochwy. Waż­nym ele­men­tem dia­gnozy jest wyeli­mi­no­wa­nie innych cho­rób vulvy czy pochwy: infek­cji, cho­rób skóry, cho­rób ogól­no­ustro­jo­wych, sta­nów przed­no­wo­two­ro­wych oraz nowo­two­rów, cho­rób prze­no­szo­nych drogą płciową, reak­cji aler­gicz­nych, a także róż­nych uszko­dzeń, w tym wyni­ka­ją­cych z nad­użyć seksualnych.

U kobiet z już zdia­gno­zo­waną vulvo­dy­nią leka­rze ruty­nowo spraw­dzają, czy nie poja­wiły się żadne infek­cje, które mogą pogar­szać objawy vulvodynii.

diagnozowanie vestibulodynii

Przy dia­gno­zo­wa­niu vesti­bu­lo­dy­nii leka­rze posłu­gują się pro­ce­durą zwaną „kry­te­riami Frie­dri­cha” – po wyeli­mi­no­wa­niu innych moż­li­wych przy­czyn bólu vesti­bu­lo­dy­nia jest dia­gno­zo­wana gdy:

• pacjentka doświad­cza inten­syw­nego bólu kiedy doty­kany jest przed­sio­nek pochwy lub gdy nastę­puje próba wpro­wa­dze­nie cze­goś do pochwy,
• wyka­zuje wraż­li­wość pod­czas tzw. „Q-​​tip test”, w któ­rym lekarz za pomocą wacika deli­kat­nie dotyka bole­sne miej­sca w przed­sionku pochwy,
• w przed­sionku pochwy wystę­puje zaczer­wie­nie (jego nasi­le­nie może być bar­dzo różne) , ale nie są widoczne żadne inne zmiany chorobowe.

Zgod­nie z kry­te­riami Frie­dri­cha vesti­bu­lo­dy­nia jest dia­gno­zo­wana, gdy wymie­nione powy­żej objawy utrzy­mują się przy­naj­mniej przez 6 mie­sięcy, a nasi­le­nie bole­sno­ści i wraż­li­wo­ści przed­sionka pochwy jest od umiar­ko­wa­nego do bar­dzo dużego. Dr E. Ste­wart pod­kre­śla, że przy dia­gno­zo­wa­niu vesti­bu­lo­dy­nii naj­waż­niej­szy jest ból odczu­wany przez pacjentkę, a nie zaczer­wie­nie przed­sionka pochwy, gdyż bar­dzo się ono różni pomię­dzy cho­rymi kobietami.

diagnozowanie vulvodynii właściwej

Przy dia­gno­zo­wa­niu vulvo­dy­nii wła­ści­wej nato­miast szcze­gól­nie ważne jest według dr Ste­wart zapy­ta­nie pacjentki, czy począ­tek obja­wów nie wiąże się według niej z jakimś wyda­rze­niem czy czyn­ni­kiem – jakimś pęche­rzy­kiem czy zmianą na vulvie, cho­robą, ope­ra­cją w obrę­bie ple­ców, brzu­cha, pochwy czy vulvy, poro­dem, kon­tu­zją spor­tową, wpad­nię­tym dys­kiem, sko­liozą, zapa­le­niem sta­wów krę­go­słupa, zwich­nię­ciem stawu bio­dro­wego itp. Taki począ­tek cho­roby może według autorki być argu­men­tem prze­ma­wia­ją­cym za tym, że pacjentka cierpi na vulvo­dy­nię wła­ściwą. Ważny jest także zawód, jaki wyko­nuje kobieta (np. to, czy długo codzien­nie sie­dzi). Prze­pro­wa­dze­nie przez leka­rza opi­sy­wa­nego powy­żej „Q-​​tip testu” pozwala oce­nić, czy pacjentka cierpi rów­no­cze­śnie na vesti­bu­lo­dy­nię. Cza­sami — kiedy objawy uro­lo­giczne są bar­dzo nasi­lone — zacho­dzi potrzeba kon­sul­ta­cji z leka­rzem urologiem.

leczenie

Jako że przy­czyny vulvo­dy­nii nadal nie są znane, to obec­nie nie ist­nieje jedno cał­ko­wi­cie sku­teczne lekar­stwo na tę cho­robę. Kobie­tom ofe­ro­wane są różne rodzaje lecze­nia w nadziei, że spo­wo­dują one ustą­pie­nie obja­wów lub cho­ciaż ich zła­go­dze­nie. Spe­cja­li­ści pod­kre­ślają, że przy lecze­niu vulvo­dy­nii bar­dzo ważna jest cier­pli­wość, gdyż odkry­cie, co pomaga danej kobie­cie bar­dzo czę­sto wymaga dużo czasu.
Sku­tecz­ność lecze­nia jest kwe­stią bar­dzo zin­dy­wi­du­ali­zo­waną – nie­które kobiety odkry­wają, że pewne lekar­stwa czy metody pozwa­lają im nawet cał­ko­wi­cie upo­rać się z bólem i na nowo cie­szyć życiem.

Do sto­so­wa­nych obec­nie na świe­cie metod lecze­nia vulvoy­dy­nii należą m.in.:

• Leki miej­scowo znie­czu­la­jące (np. lignokaina),
• Trój­pier­ście­niowe leki prze­ciw­de­pre­syjne (np. ami­tryp­ty­lina, nor­tryp­ty­lina) – ze względu na ich sku­tecz­ność w lecze­niu prze­wle­kłego bólu,
• Leki prze­ciw­pa­dacz­kowe (np. Tegre­tol, Neu­ron­tin) – rów­nież ze względu na dzia­ła­nie przeciwbólowe,
• Fizjo­te­ra­pia oraz bio­fe­ed­back – pozwa­lają przy­wró­cić pra­wi­dłową pracę mię­śni dna miednicy,
• Kremy sto­so­wane miej­scowo (np. estrogenowe),
• Zastrzyki z Interferonem,
• Blo­kady nerwów,
• Mody­fi­ka­cje diety (sto­so­wana jest głów­nie tzw. low oxa­late diet – dieta pole­ga­jąca na ogra­ni­cze­niu spo­ży­wa­nych szczawianów),
• Vesti­bu­lek­to­mia – lecze­nie ope­ra­cje prze­zna­czona jedy­nie dla kobiet z vesti­bu­lo­dy­nią, polega na płyt­kim wycię­ciu błony śluzo­wej przed­sionka pochwy,
• Pomoc psy­cho­lo­giczna – pozwala kobie­cie uzy­skać wspar­cie, a także pora­dzić sobie z pro­ble­mami emo­cjo­nal­nymi i sek­su­al­nymi, które mogą powstać w wyniku choroby.

Spe­cja­li­ści pod­kre­ślają, że pierw­szym kro­kiem w lecze­niu vulvo­dy­nii powinno zawsze być wyeli­mi­no­wa­nie wszyst­kich czyn­ni­ków, które mogą podraż­niać vulvę: sto­so­wa­nie mydeł, kre­mów, środ­ków per­fu­mo­wa­nych czy che­mi­ka­liów. Nie należy rów­nież nosić obci­słych spodni czy bie­li­zny (naj­lep­sza jest bie­li­zna baweł­niana biała). Ważne jest, aby nie wyko­ny­wać czyn­no­ści, pod­czas któ­rych duży nacisk na vulvę może pogor­szyć objawy (dla wielu cho­rych kobiet taką czyn­no­ścią jest np. jazda na rowe­rze). Bar­dzo istotne jest rów­nież to, aby kobieta nie anga­żo­wała się w takie aktyw­no­ści sek­su­alne, pod­czas któ­rych odczuwa ból – wię­cej na ten temat znaj­duje się na stro­nach doty­czą­cych psy­chiki i seksu. Dba­nie o sie­bie – swoje ciało i emo­cje sta­nowi ele­ment, któ­rego nie da się prze­ce­nić w pro­ce­sie radze­nia sobie z tajem­ni­czą cho­robą jaką jest vulvodynia.

lekarze specjalizujący się w vulvodynii

Nie­stety nie posia­damy jesz­cze żadnych infor­ma­cji doty­czą­cych pol­skich leka­rzy spe­cja­li­zu­ją­cych się w lecze­niu vulvo­dy­nii. Jeśli jesteś pacjentką i posia­dasz wie­dzę o takim leka­rzu lub sam jesteś leka­rzem – bar­dzo pro­simy o wia­do­mość na forum albo o kon­takt.